Samen hop plukken bij Hop van Altena: een dag tussen de hopbellen
Verhalenverteller en fotograaf Jeanine steekt de handen uit de mouwen tijdens de plukdag van Hop van Altena. Samen met vrijwilligers oogst ze hop voor lokaal bier en ontdekt ze hoe deze eeuwenoude traditie in de streek nieuw leven krijgt.
Bier begint niet in de brouwerij, maar bij de hopbel. En soms begint het met ruim veertig vrijwilligers, zakken verse hop en lange tafels vol hopbellen die geplukt moeten worden. Tijdens de plukdag van Hop van Altena gingen we zelf aan de slag. Met groene vingers, een flinke dosis enthousiasme en uiteindelijk meer dan zestig kilo hop op de teller. Maar voordat die hop in een bierglas belandt, moet er nog heel wat gebeuren.
Hop plukken met de hand
De geoogste hop werd naar onze locatie gebracht, waar we aan tafels aan de slag gingen. Het werk? De hopbellen met de hand van de takken plukken en meteen een beetje selecteren. De mooie, goed ontwikkelde bellen gingen in de krat. Een klusje dat makkelijker klinkt dan het is, maar met een flinke groep plukkers schiet het lekker op. Aan onze tafel werkten we met Chinook-hop, terwijl andere tafels met Brewers Gold aan de slag gingen. Ons eerste krat woog 2,9 kilo, de tweede 2,8 kilo…
Maar wat maakt zo'n hopbel eigenlijk zo belangrijk voor bier? Als je een bel openmaakt, zie je kleine, geelachtige kliertjes met lupuline. Dat poederachtige goedje bevat onder andere harsen en aromatische oliën die een belangrijke rol spelen in de smaak en geur van bier. De alfazuren dragen bij aan de bitterheid, terwijl de hopoliën aroma's kunnen geven van citrus, dennen en kruiden. Chinook staat bekend om zijn uitgesproken, kruidige en citrusachtige karakter. Na een tijdje plukken merkten we dat zelf ook: die typische hopgeur bleef lekker aan onze vingers hangen!
Van verse hop naar bier
Al die hopbellen zijn natuurlijk niet voor niets geplukt. Uiteindelijk moeten ze hun weg vinden naar de brouwketel. En verse hop vraagt daarbij om een andere aanpak dan gedroogde hop. Verse hop bevat namelijk veel vocht. Daardoor heb je doorgaans meer nodig om een vergelijkbare bijdrage aan het bier te leveren. Ook is het belangrijk om de hop na de oogst snel en zorgvuldig te verwerken, zodat het aroma behouden blijft.
Tijdens de dag kregen we een mooi beeld van de hoeveelheden die daarbij komen kijken. Voor een brouwsel van ongeveer 1.600 liter werd een richtlijn van zo'n 35 kilo verse hop genoemd. De totale opbrengst kwam uiteindelijk boven de zestig kilo uit. Genoeg om niet alleen de geplande hoeveelheid te verwerken, maar ook een tweede batch te laten brouwen. De keuze viel op een hoppig blondbier met Chinook en Brewers Gold. Dat belooft een bier met karakter te worden!
Naast de 42 vrijwilligers kwamen ook wethouder Patrick Kok en gedeputeerde Bas Maes langs om een handje te helpen. Tijdens Open Monumentendag werd bovendien op Fort Giessen de nieuwe QRfgoed-route Lopen door het Linielandschap geopend. Zo stond de dag niet alleen in het teken van hop en bier, maar ook van het landschap en de geschiedenis van Altena.
Hard werken, lekker lunchen
Rond 13:00 uur was het tijd voor pauze. En daar was duidelijk ook werk van gemaakt. Terwijl wij ons 's ochtends op de hopbellen hadden gestort, was binnen een uitgebreide lunch klaargezet die perfect paste bij het karakter van de dag: lokaal, betrokken en samen de schouders eronder.
Op tafel stonden onder andere brood van Gerard en Suus uit Wijk en Aalburg, wortels uit het Duyls Bos en Schouten vega-burgers. Een heerlijke lunch om even bij te komen, ervaringen uit te wisselen en daarna weer met frisse energie verder te gaan.
Van historische hopteelt naar nieuwe hophoven
Wat tijdens de plukdag vooral begon als samen hop plukken, blijkt ook een mooie link met de geschiedenis van Altena. Hopteelt en bierbrouwen zijn namelijk al eeuwen met de streek verbonden. Tussen de 15e en 18e eeuw speelde hop hier een belangrijke rol en trok de oogst veel mensen naar de regio. Als de hop binnen was, werd dat gevierd met een hopfeest. Met de gezamenlijke plukdag krijgt die traditie weer een plek, maar dan in een modern jasje.
Een belangrijk onderdeel van Hop van Altena zijn de hophoven. Dat zijn plekken waar inwoners zelf hop kunnen telen, bijvoorbeeld in hun tuin of op een erf. Hop van Altena helpt bij het opzetten ervan, onder andere met de planten en de constructies waarlangs de hop omhoog kan groeien. Daarna is het aan de deelnemers om hun hopplanten te verzorgen en uiteindelijk te oogsten.
Het leuke is dat iedereen op die manier een steentje kan bijdragen. En de hop blijft niet zomaar liggen: die wordt gebruikt om lokaal bier mee te brouwen. Zo komt de opbrengst van al dat werk uiteindelijk weer terug bij het project en kunnen de hophoven blijven groeien.
Samen brouwen aan de toekomst
Hop van Altena brengt de hopteelt en de brouwtraditie terug onder de aandacht in de regio. Dat begint bij goede grond, verzorging en stevige klimconstructies, maar uiteindelijk zijn het ook de mensen die het project laten groeien.
En dat merk je tijdens zo'n plukdag. Je hoeft geen hopkenner of ervaren brouwer te zijn om mee te doen. Gewoon de handen uit de mouwen steken, een beetje opletten welke bellen je plukt en ondertussen nieuwe mensen ontmoeten.
Straks krijgt al dat werk een vervolg in het glas. Dan kunnen we proeven wat Chinook en Brewers Gold samen doen in een hoppig blondbier. En denken we bij de eerste slok nog even terug aan die lange tafels, de hopgeur aan onze vingers en de ruim veertig vrijwilligers die samen de oogst verwerkten.
Proost op Hop van Altena, verse hop en op iedereen die er samen iets moois van maakt!
Zelf de hophoven bezoeken?
Op de website Hop van Altena vind je een overzicht van alle hophoven. Tip: Volgens initiatiefnemer Ronald van den Ende staat het mooiste hophof van Altena in Eethen.